|
 |
||
 |
|||
 |
|||||
 |
|||||
 |
|||||
 |
|
TEKEL NEDEN ÖZELLEŞTİRİLMEMELİ? |
|
-Bilindiği gibi Dünya'da hemen hemen bütün ülkelerde sigara endüstrileri yasal veya yasal olmayan tekellerin elindedir. Bu durum, katma değeri ve kar marjı çok yüksek olan tütün ve sigara sektörünün önemli ve ayırt edici bir özelliğidir. Son yıllarda çokuluslu sigara şirketlerinin başta devlet tekelleri olmak üzere, küçük ölçekli bazı sigara şirketlerini de satın alarak tröstleştikleri görülmektedir. 1992 yılından bu yana Türkiye'de yatırım yapan çokuluslu sigara şirketlerin yurtiçinde gerçekleşen üretimden net satışlarının bir yıllık tutarının, bugüne kadar yaptıkları toplam yatırım masrafını birkaç yılda rahatlıkla çıkardığı ortadadır. Aslında, bu şirketlerin üretim kapasitelerini artırmalarına, yerli veya yabancı şirketlerin yeni sigara fabrikaları kurmalarına mevzuatta hiçbir engel yoktur. Böyle bir imkan varken; bu imkanı kullanmayan şirketlerin TEKEL'in sigara fabrikalarını ele geçirmekte ısrar ederek ulaşmak istedikleri esas amaç, devletin sigara üretiminden çekilmesini ve iç piyasaya blended sigaraların hakim olmasını sağlamak, ekici tütün piyasalarında ve ihracatta mutlak hakimiyeti ele geçirmektir. -TEKEL'in sigara fabrikaları, kar eden devlete yük olmayan kuruluşlardır. Bu kuruluşların özelleştirilmesi, ekonomiye ayrıca bir katkı sağlamayacaktır. Özelleştirmeden doğacak en önemli mali sonuç, özelleştirilecek fabrikalarda üretilecek sigaraların satışından sağlanacak karın tamamının yurtiçinde kalması yerine, hisseleri oranındaki bölümünün çokuluslu ortaklar tarafından yurtdışına transfer edilecek olmasıdır. Devletin sigara fabrikalarından sağladığı karı, çokuluslu şirketlere terk etmesi ya da onlarla bölüşmesi için haklı sayılabilecek bir neden yoktur. Kaldı ki, TEKEL'in sigara ve yaprak tütün birimlerini özelleştirilmesi, tütün ve tütün mamulleri piyasasında doğrudan belirleyici olacağından, muhtemel özelleştirme sonucunda tütün üreticisinden tütün mamulleri tüketicisine kadar toplumun geniş bir kesiminin olumsuz olarak etkileneceği kesindir. -TEKEL sigara fabrikalarının özelleştirilmesi sonunda bu fabrikaları ele geçirecek olan çokuluslu şirketler, ağırlıklı olarak Türk tütünü ile üretilen sigaraları değil, Amerikan blend olarak bilinen, Virginia ve Burley tütünlerine sos verilerek meydana getirilen harmanlardan hazırlanan sigaraların üretimine ağırlık verecekler ve bu sigaralar piyasaya hakim olacaktır. Sonuçta, blended (harmanlı) sigaralarda ancak yüzde 10-15 civarında kullanılan Türk tütünü üretimi minimum seviyelere düşecek ve 1 milyon tütün üreticisi aile ise üretimden alıkonulacaktır. Dahası, tütünden başka hiçbir tarım ürününün yetişmediği kıraç topraklarda üretim yapan bu yoksul insanlar, büyük kentlerin varoşlarını doldurarak kentlerde çok boyutlu başka sosyal sıkıntılara yol açacaklardır. -Yaklaşık 400 yıldır topraklarımızda Anadolu insanının alınteri ve emeğiyle sabırla işlenerek üretilen Türk tütünü, nefaseti, kokusu ve harmanları ıslah edici özellikleri ile dünya piyasalarında marka olmuş ve özel ürün konumuna ulaşmıştır. Yıllardır 100 milyon kilogramın üzerinde gerçekleşen ihracatımız dikkate alındığında Türkiye, Şark tipi tütün ihracatında Dünya birinciliğini tartışmasız sürdürmektedir. 2006 yılı rakamlarıyla 500 milyon doları bulan tütün ihracatımızda TEKEL'in ve tütün üreticilerimizin önemli bir katkısı vardır. TEKEL'in özelleştirilmesi sonucunda yurtiçi tüketimi asgari miktarlara düşecek olan Türk tütününe karşılık, Virginia ve Burley tütünlerinin ithalatı giderek artacaktır. 2006 yılı sonu itibarıyla, 70 milyon kilogram tütün karşılığında 250 milyon dolarlık tütün ithalatı yapan Türkiye, bu gelişmelerin sonucunda, dış ticarette maalesef net ithalatçı durumuna düşecektir. -Günümüzde ekici tütün piyasalarından yaprak tütün almakta olan firmaların hemen hemen hepsi, yabancı sermayeye ait olup ülkemizdeki çokuluslu sigara şirketlerin belirlediği piyasa şartlarında faaliyetlerini sürdürmektedir. Bu firmalar, kendilerine sipariş veren çokuluslu sigara şirketlerinin dikte ettikleri alım politikalarına ve fiyat düzeylerine uymak zorunda olduklarından özelleştirmenin kaçınılmaz sonucu olarak, çokuluslu şirketler yalnız sigara pazarımıza hakim olmakla kalmayacaklar, ekici tütün piyasalarını, bu piyasalarda oluşacak fiyat düzeylerini ve ihraç fiyatlarımızı kendi çıkarlarına göre belirleyeceklerdir. - Türk tütünü kıraç ve fakir toprakların ürünüdür. Bu güne kadar yapılan bütün çalışmalarda aynı arazilerde üreticilerin yaşamlarını devam ettirecek gelir sağlayabilecekleri alternatif bir ürün veya üretim dalı bulunamamıştır. Üreticiler, Türk tütünü ürettikleri bu arazilerde adeta tütüne mahkum durumdadırlar. TEKEL'in sigara biriminin özelleştirmesi, sonuçta bu vatandaşlarımızın dayanılmaz gelir kayıplarına uğramasına neden olacak, büyük bir bölümünün ekonomik ve sosyal hayatlarını tahrip ederek açlığa mahkum edecektir. TEKEL sigara fabrikalarının Türkiye ekonomisi için stratejik önemi anlatılanların içindedir. - TEKEL'in sigara fabrikalarının özelleştirilmesi konusu irdelenirken, tütün mamulleriyle ilgili tüketim ve sağlık boyutlarını ihmal etmemek gerekir. Türkiye, tüketim yönünden dünyanın 7 nci büyük pazarı (yaklaşık 110 milyar adet) olup resmi kayıtlara göre tüketiminin yüzde 10-15'i de sahte ve kaçak ürünlerdir. Türkiye'de en az 20 milyon tütün mamulleri içicisi vardır ve bunlar yaklaşık 17 milyar YTL'lik tütün mamulü tüketmektedir. Ülke nüfusunun yarısından fazlası 18 yaşın altında olup sigaraya başlama yaşı 9-10'lara kadar düşmüştür. Bu arada, Türkiye'de tütün mamulleri tüketimine bağlı ölümlerin sayısı yılda 100.000'i bulmaktadır. Belirttiğimiz rakamlar ve şartlar, çokuluslu sigara şirketlerinin Türkiye'ye olan ilgisinin nedenini ve TEKEL'in özelleştirmesinin önemini en net şekilde izah edebilecek durumdadır. Türkiye'de yatırım ve üretim faaliyetlerine devam eden ve bugün sayıları 6'yı bulan çokuluslu sigara şirketleri, maalesef Dünya Sağlık Örgütünün hazırlamış olduğu ve Türkiye'nin de imza koyarak kanunlaştırdığı Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesinin (TKÇS) ve buna dayalı olarak çıkartılan Ulusal Tütün Kontrol Programının (UTKP) özellikle reklam, promosyon ve sponsorluk ile ilgili hükümlerine uymamaktadırlar. Oysa, TEKEL, pazar kaybetme pahasına da olsa çokuluslu sigara şirketlerinin riayet etmediği kanuni gerekleri yıllardır “dürüst üretici ve satıcı” titizliği ile yerine getirmektedir. Sektörde bir kamu kuruluşu olarak TEKEL'in varlığını sürdürmesi, tütün mamulleri tüketicileri ve toplum sağlığı açısından da önem taşımaktadır. ABD'de de sigara içmenin zararları hakkında halkı kandırmak, AB ülkelerinde ise sigara kaçakçılığı davalarından dolayı sorumluluklarını kabul eden çokuluslu sigara şirketleri bu ülkelerde ciddi tazminatlar ödemeyi kabul etmişlerdir. Her geçen yıl Avrupa ve Amerika'da satışları azalan bu şirketler, ülkemize gelince kanunları ve kurumları yok sayarak yasadışı reklam ve promosyon çalışmaları yapmaktadırlar. Burada asıl amaç, TEKEL'in piyasa payını paylaşarak kendi ülkelerinde kaybettikleri pazar paylarını gençlerimizin ve çocuklarımızın ciğerlerini kullanarak telafi etmek peşinde olmalarıdır. NOT:YAZI TÜTÜN EKSPERLERİ DERNEĞİ BASIN AÇIKLAMASINDAN ALINMIŞTIR.KENDİLERİNE TEŞEKKÜR EDİYORUZ.YAZININ TAMAMINI OKUMAK İÇİN TIKLAYINIZ... |